Жаназа намазы деген не және ол қалай оқылады

Жаназа деген не

Жаназа сөзі араб тілінен келген. Қазақ тілінде оның екі мағынасы бар. Біріншісі: мұсылманды жерлеу рәсімі толығымен, яғни мәйітті жуындыру, кебіндеу, жаназа намазын оқу және жерлеу. Екіншісі: мәйіт үшін оқылатын намаздың өзі. Оны толық атымен жаназа намазы дейді.

«Жаназа шығару» деген сөз де осы мағынада айтылады. Бұл марқұмды соңғы сапарға шығарып салу, яғни жаназа намазын оқып, жерлеу. «Ертең жаназа» десе, жерлеу күнін айтып тұр.

ҚМДБ материалдарында жаназа намазының үкімі парыз кифая деп түсіндіріледі. Жиналған адамдардың бірнешеуі намазға тұрса, қалғандары күнәһар болмайды. Ал ешкім оқымаса, бәрі күнәһар болады.

Жаназа деп бүкіл жерлеу рәсімін айтады, жаназа намазы деп тек мәйіт үшін оқылатын намазды айтады.

Адам қайтыс болғанда алғашқы сағаттарда не істеу керегін қайтыс болған жағдайда не істеу керек деген мақалада жаздық. Қандай анықтамалар керегі туралы жерлеуге қажет құжаттар мақаласында айтылған.

Жаназа намазы қалай оқылады

Мәйітті имамның алдына қояды. Жамағат имамның артына сап түзеп тұрады. Тәртіп ҚМДБ ұстанатын ханафи мәзһабы бойынша берілген.

Жаназа намазының шарттары

• Мәйіт мұсылман болуы керек.
• Мәйіт жуылған болуы керек.
• Мәйіт пен имам тұрған жер таза болуы керек.
• Мәйіт имамның алдында болуы керек. Басқа жерде жатқан мәйітке алыстан жаназа оқылмайды.
• Намазға ниет ету шарт.

Жаназа намазының парызы екеу: төрт рет тәкбір айту және тік тұрып оқу. Бұл намазда рәкат жоқ. ҚМДБ материалында төрт тәкбірдің әрқайсысы бір рәкат сияқты деп айтылады.

• Бірінші тәкбір. Қол құлаққа дейін көтеріледі. Қолды байлағаннан кейін «Субханака» дұғасы оқылады. Фатиха оқылмайды.
• Екінші тәкбір. Қол көтерілмейді. «Аллаһумма салли» және «Аллаһумма барик» дұғалары оқылады. Бұл Пайғамбарымызға айтылатын салауат.
• Үшінші тәкбір. Жаназа дұғасы оқылады. Мәйітке, өзіне және барлық мұсылмандарға кешірім сұралады.
• Төртінші тәкбір. Одан кейін алдымен оңға, сосын солға сәлем беріледі.

Имам тәкбірлер мен сәлемді дауыстап айтады. Қалған дұғаларды іштей оқиды. Жамағат та дұғаларды іштей оқиды.

Жаназа намазында не оқылады

Жаназа дұғасы үшінші тәкбірден кейін оқылады. Бұл мақалада дұғаның мәтінін келтірмейміз. Оны имам оқиды. Үйренгісі келетін адам мәтінді ҚМДБ кітаптарынан немесе мешіт имамынан алғаны дұрыс: араб тіліндегі мәтінді естігеннен немесе жадыдан жазғанда қате кетуі мүмкін.

Жаназа дұғасын білмейтін адамға не оқу керегі ҚМДБ сайтындағы жаназаға қатысу туралы мақалада былай түсіндірілген:

«Жаназа дұғасының орнына «Раббана атина» немесе тек қана «Аллаһуммағфир ләһ» деп яки дұға ниетімен «Фатиха» сүресін оқу да жеткілікті.»

Марқұм ер адам ба, әйел адам ба, әлде бала ма, соған қарай не оқылатынын жаназаны оқитын имам біледі. Сұрағыңыз болса, оны имамнан алдын ала сұраңыз.

Жаназаға қатысты үкімдер ҚМДБ Ғұламалар кеңесі бекіткен «Жаназа және жерлеу рәсімдері» кітабында жинақталған. Кітап 2017 жылы шықты.

Жаназа намазына кімдер қатысады

Жаназа намазы парыз кифая болғандықтан, оны мұсылмандар жамағат болып оқиды. Қазақ дәстүрі бойынша суық хабарды естіген адамдар жаназаға қатысуға асығады. Марқұмды танитын адамдардың бәрін шақырады, алыс таныстар да келеді.

Хадисте жаназа намазы оқылғанға дейін болған адамға бір қырат сауап бар делінеді. Марқұм жерленгенге дейін болған адамға екі қырат сауап бар. Екі қыратты Пайғамбарымыз екі үлкен таудай деп түсіндірген (Мүслім).

Әйелдер жаназа намазына қатыса ма

Бұл сұрақты жиі қояды. Көп қазақ отбасыларында жерлеу күні марқұмды зиратқа ер адамдар шығарып салады. Әйелдер үйде қалып, келген адамдарды күтеді. Бұл отбасылық дәстүр. Нақты жағдай бойынша жауапты жаназаны оқитын мешіт имамынан сұраған дұрыс.

Балаға жаназа намазы оқыла ма

ҚМДБ материалында тірі туылып, кейін қайтыс болған нәрестеге есім қойылатыны айтылады. Оны жуып, кебінге орап, жаназа намазын оқиды.

Мұсылманша жерлеудің мерзімі, кебін және зираттағы рәсім туралы орыс тілінде толығырақ: жаназа: что это и как хоронят мусульман.

Жаназаға қалай шақырады

Жаназаға адамдарды тез шақырады, көбіне сол күні. Туыстар телефон соғады, отбасылық және жұмыс чаттарына қысқа хабарлама жібереді, мешітке хабарлайды. Хабарламада мына мәліметтер болса жеткілікті:

• Марқұмның аты-жөні.
• Жаназа намазы қай күні және сағат нешеде оқылады.
• Қай мешітте немесе қай жерде оқылады, мекенжайымен.
• Қай зиратқа жерленеді.
• Сұрақ болса, кімге хабарласуға болады: аты және телефоны.

Хабарламаны қысқа жазған дұрыс, оны адамдар жолда телефоннан оқиды. Мешіттің мекенжайын картадағы сілтемемен қоса жіберсеңіз, ешкім адаспайды.

Мұсылманша жерлеуді кім ұйымдастырады

Мұсылмандар жерлеуді кешіктірмейді, ал отбасы сол күні қайғыда болады. Сондықтан көп отбасы ұйымдастыруды агенттікке тапсырады. Imperial Ritual мұсылманша жерлеуді ұйымдастырады: құжаттар, мәйітті жуындыру, кебін мен табыт, имаммен жаназа намазы, катафалк және зираттағы қабір. Басқа қызметтеріміз туралы: Алматыдағы ритуалдық қызметтер (бет орыс тілінде).

Жиі қойылатын сұрақтар

Жаназа деген не?

Жаназа дегеніміз мұсылманды жерлеу рәсімі: мәйітті жуындыру, кебіндеу, жаназа намазын оқу және жерлеу. Тар мағынада жаназа деп мәйіт үшін оқылатын намазды да айтады.

Жаназа намазы қалай оқылады?

Имам мәйіттің алдында, жамағат оның артында тұрады. Төрт тәкбір айтылады: біріншіден кейін «Субханака», екіншіден кейін салауат, үшіншіден кейін жаназа дұғасы оқылады, төртіншіден кейін оңға және солға сәлем беріледі. Рүкуғ пен сәжде жоқ, бәрі тік тұрып оқылады.

Жаназа намазында неше тәкбір айтылады?

Төрт тәкбір. Ханафи мәзһабы бойынша қол тек бірінші тәкбірде көтеріледі. Төрт тәкбір және тік тұру жаназа намазының парызы болып саналады.

Әйелдер жаназа намазына қатыса ала ма?

Көп қазақ отбасыларында жерлеу күні зиратқа ер адамдар барады, әйелдер үйде қалып, келген адамдарды күтеді. Бұл отбасылық дәстүр. Нақты жағдай бойынша жаназаны оқитын мешіт имамынан сұраған дұрыс.